Nowy Jork. Naukowcy, lekarze oraz zwolennicy czerwonego wina coraz bardziej zastanawiają się nad znaczeniem zarzutów oszustwa dla badań naukowych nad resweratrolem, które wysunięto wobec pracy naukowej dr. Dipaka Dasa kilka dni temu. Badacze powiedzieli heartwire, że plany międzynarodowego spotkania, które ma odbyć się w tym roku, zostały, w najgorszym przypadku, przewrócone do góry nogami: Das należał do międzynarodowego grona składającego się tylko z ośmiu ekspertów wchodzących w skład komitetu naukowego Resveratrol 2012.

University of Connecticut, zgodnie z poprzednim doniesieniem heartwire, znalazł dowody na preparowanie i fałszowanie danych w dziesiątkach opublikowanych przez Dasa artykułów naukowych, w wielu przypadkach stwierdzających, że znajdujący się w czerwonym winie resweratrol korzystnie wpływał na układ krążenia. Obecnie na uniwersytecie trwa procedura zwolnienia Dasa i do tej pory zwrócono 890 000 dolarów dotacji federalnych na badania naukowe, które zostały mu przyznane.

Ta sprawa przyciąga więcej uwagi niż typowe przypadki oszustwa w badaniach naukowych, częściowo z powodu wieloletniego przekonania, że czerwone wino jest przyjaznym dla serca uzupełnieniem zdrowej diety: resweratrol stał się głównym obiektem badań molekularnych nad korzystnym wpływem wina na układ krążenia. Największe zainteresowanie tym związkiem chemicznym miało miejsce podczas pierwszego międzynarodowego spotkania dotyczącego resweratrolu, które odbyło się w 2010 r. w Danii, i doprowadziło do opublikowania artykułu podsumowującego, którego autorem był Das [1].

Spotkanie Resveratrol 2012 odbędzie się 10–12 grudnia 2012 r. w Lucknow w Indiach.

Doktor Ole Vang, który jest przewodniczącym komitetu naukowego, w korespondencji elektronicznej poinformował heartwire, że stan zdrowia nie pozwolił mu na rozmowę telefoniczną. Zamiast tego polecił rozmowę z dr. Josephem Wu (New York Medical College, Valhalla, Nowy Jork), który powiedział portalowi heartwire o zaproszeniu na spotkanie, ale zaznaczył, że obecnie nie jest pewien, „czy spotkanie się odbędzie, czy nie!”. Dr Wu wyraził nadzieję, że dojdzie do spotkania, ponieważ „badania naukowe nad resweratrolem mogą odnieść korzyść ze wspólnego zebrania naukowców, którzy starają się poznać sposób działania tej cząsteczki. Biorąc jednak pod uwagę obecne zainteresowanie i atmosferę wokół dr. Dasa, nie wiadomo, czy do spotkania dojdzie”.

Jednak kolejny członek komitetu naukowego, dr John M. Pezzuto (University of Hawaii, Hilo), poinformował heartwire, że spotkanie „bezwzględnie” odbędzie się zgodnie z planem.

„Przede wszystkim resweratrol może się sprawdzić w wielu różnych sposobach leczenia, jeżeli wziąć pod uwagę 4000 [opublikowanych] artykułów. Istnieje długa lista zadań związanych ze sposobami leczenia i wielu naukowców, oprócz Dasa, którzy zajmują się zagadnieniami kardiologicznymi. W ogóle więc nie sądzę, aby te kontrowersje miały bardzo niekorzystny wpływ – w rzeczywistości mogą zwrócić większą uwagę na te zagadnienia”.

Pezzuto ponadto przyznał, że Vang napisał wiadomość do pozostałych członków komitetu naukowego, w której zalecał, aby „się uspokoić” w trakcie trwania śledztwa dotyczącego Dasa.

Zdaniem Pezzuta ta sprawa „wygląda dość ponuro, ale nie znamy jej do końca. Jeżeli Das okaże się winny, sądzę, że powinien zrezygnować, i jeżeli tego nie zrobi, to oczekuję, że Ole się z nami skontaktuje i podejmiemy odpowiednie działania”.

 

Doktor Nihal Ahmad (University of Wisconsin), będący także członkiem komitetu naukowego, powiedział heartwire, iż wierzy w to, że wraz z innymi członkami komitetu „ocenią sytuację”.

Ahmad przyznał, że sam „pilnie śledzi rozwój sytuacji”. „Jednak nie wierzę, że będzie to miało duży wpływ na podstawy wiedzy naukowej, ponieważ działanie resweratrolu było badane przez wielu naukowców i istnieje obszerny zbiór danych z różnych modeli badawczych, które sugerują przydatność resweratrolu w leczeniu niektórych chorób. Nawet jeśli część wyników od Dasa jest sfałszowana lub zostanie unieważniona, najprawdopodobniej nie wpłynie to na podstawy wiedzy naukowej dotyczącej tego bardzo obiecującego związku chemicznego”.

Opinie te, zgodnie z przewidywaniami, zostały powtórzone przez dr. Pezzuta oraz dr. Wu, a ostatni z nich zauważył, że analizy Dasa skupiały się na badaniu konkretnego modelu niedokrwienia – reperfuzji, lecz nie był on jedynym naukowcem wykorzystującym ten model.

Pezzuto podkreślił również, że artykuł podsumowujący spotkanie z 2010 r., którego był współautorem wraz z Dasem, Vangiem, Wu oraz Ahmadem, w sposób wyraźny stwierdzał, że istniejące dowody naukowe nie są wystarczające do zalecania przyjmowania resweratrolu przez ludzi. „Mogę powiedzieć, że podczas spotkania nie zauważyłem żadnych oznak wskazujących na nieprawidłowości ze strony Dasa lub innych osób, jeżeli chodzi o brak spójności, forsowania programu lub próby jakiegokolwiek wypaczania raportu” – powiedział dla heartwire Pezzuto. – „Istnieje wiele danych z badań naukowych, które potwierdzają niektóre z odnotowanych korzyści dla układu krwionośnego, oprócz tych dr. Dasa, i można o nich przeczytać w naszym raporcie. Prawie jednogłośnie twierdzimy, iż istniejące działanie kliniczne tego związku chemicznego musi być sprawdzone w badaniach naukowych”.

I dalej: „Nawet jeśli dr Das lub jego współpracownicy podrobili wyniki testu Western blot, to moim zdaniem nie będzie to wpływało na dalszy rozwój badań nad resweratrolem, ponieważ w ostateczności istnieją te same dowody, oprócz znajdujących się w jego publikacjach, które wskazują, że ten związek dysponuje pewnym potencjałem. Należy przeprowadzić badania oceniające jego skuteczność”.

W sprawie oszustwa Dasa heartwire poprosił o wypowiedź American Heart Association. Doktor Gordon Tomaselli (Johns Hopkins University, Baltimore, Maryland), zamiast odnieść się do sprawy Dasa, dość ogólnikowo stwierdził, że zdarzają się nadużycia w badaniach naukowych. Jego zdaniem kluczowy pozostaje fakt, że rozwój nauki i zalecenia kliniczne nigdy nie opierają się całkowicie na wynikach uzyskanych przez jedną grupę badawczą lub jedno laboratorium. Dodał również, że żadne pojedyncze nadużycie nie może przesadnie wpływać na daną dziedzinę.

„Po głębszym namyśle nad tą sprawą istnieją dowody wskazujące na zmniejszenie ryzyka chorób układu krążenia [umiarkowane spożycie czerwonego wina] przez związki chemiczne występujące w alkoholach, a szczególnie w czerwonym winie” – powiedział w rozmowie z heartwire dr Tomaselli. – „Podsumowując, pojedynczy incydent, taki jak ten, nie podważa ogólnej hipotezy dotyczącej wpływu wina/alkoholu na ryzyko chorób układu krążenia”.