Vancouver, Kanada. W najnowszym przeglądzie piśmiennictwa, dotyczącym stosowania β-adrenolityków jako leków drugiego rzutu w leczeniu pacjentów z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym, wykazano, że wpływają one na zmiany wartości ciśnienia tętniczego w inny sposób niż diuretyki tiazydowe [1]. Jenny M.H. Chen i wsp. (University of British Columbia, Vancouver) opublikowali wyniki swojej analizy 20 stycznia 2010 roku w wersji elektronicznej w Cochrane Database of Systematic Reviews.

 

Powszechnie uważa się, że niezależnie od grupy leków stosowanych w celu obniżenia ciśnienia tętniczego, stopień jego obniżenia powinien być jednakowy. To pierwsze doniesienie świadczące, że to nie musi być prawda.

 

„Powszechnie uważa się, że wszystkie klasy leków hipotensyjnych obniżają ciśnienie tętnicze w podobnym stopniu” – mówi dr Chen w rozmowie z heartwire. „To pierwsze doniesienie sugerujące, że to nie musi być prawda, dlatego postanowiliśmy przeanalizować ten problem (dr Chen i wsp. opublikowali wcześniej analizę dotyczącą diuretyków tiazydowych stosowanych jako leki drugiego rzutu w leczeniu nadciśnienia tętniczego [2]). Przypuszczaliśmy, że skoro różne klasy leków obniżają ciśnienie tętnicze poprzez zróżnicowane mechanizmy działania, to będą obniżać je w różnym stopniu”.

Za najważniejsze dokonanie przeprowadzonego przez nich badania dr Chen uważa odkrycie, że choć β-adrenolityki oraz diuretyki tiazydowe redukują ciśnienie skurczowe w podobnym stopniu, to „β-adrenolityki w większym stopniu obniżają rozkurczowe ciśnienie tętnicze oraz ciśnienie tętna (różnica pomiędzy ciśnieniem skurczowym oraz rozkurczowym)”. Podkreśla, że różnica ta jest mała (rzędu 1–2 mmHg), jednak wysoce istotna statystycznie oraz ważna z klinicznego punktu widzenia.

 

Dr Chen i wsp. dokonali przeglądu 20 kontrolowanych badań z randomizacją, przeprowadzonych metodą podwójnie ślepej próby, w których β-adrenolityki podawane wraz z lekami hipotensyjnymi z innych klas porównywano z lekami z innych klas stosowanymi w monoterapii przez 3–12 tygodni w grupie 3744 pacjentów z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym. Analizą nie objęto badań, w których β-adrenolityki stosowano jednocześnie z inhibitorem konwertazy angiotensyny lub antagonistą receptora dla angiotensyny, ponieważ nie znaleziono takich badań.

Celem pracy była ocena wpływu β-adrenolityków (stosowanych jako leki drugiego rzutu) na wartość skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego oraz częstość pracy serca. Oceniano także częstość zaprzestania terapii z powodu wystąpienia działań niepożądanych. Redukcja ciśnienia tętniczego po dodaniu β-adrenolityku była oceniana w porównaniu z lekiem stosowanym w monoterapii.

Redukcję ciśnienia tętniczego obserwowano w przypadku, gdy β-adrenolityk był dodawany do diuretyków tiazydowych lub antagonistów wapnia w dawkach o 0,25 razy mniejszych od zalecanej dawki wstępnej. Efekt hipotensyjny β-adrenolityków jako leków drugiego rzutu wynosił 6/4 mmHg w dawce wstępnej oraz 8/6 mmHg w dawce dwukrotnie wyższej od dawki wstępnej.

Porównując efekt hipotensyjny β-adrenolityków z tiazydami (we wcześniejszej pracy dr Chen i wsp. opublikowanej w październiku 2009 roku), wykazano różny wpływ tych leków na rozkurczowe ciśnienie tętnicze. „Beta-adrenolityki nie miały wpływu lub wpływały nieznacznie na ciśnienie tętna, natomiast tiazydy, w zależności od dawki, istotnie je obniżały” – tłumaczą autorzy pracy dodając, że te różnice mogą być wytłumaczeniem, dlaczego β-adrenolityki mają mniejszy wpływ na redukcję niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych niż tiazydy, zwłaszcza w populacji pacjentów w podeszłym wieku.

„W dotychczasowych badaniach wykazywano, że ciśnienie tętna jest istotniejszym czynnikiem ryzyka u chorych w podeszłym wieku” – wyjaśnia dr Chen w rozmowie z heartwire.

Dr Chen twierdzi, że wyniki dwóch przeprowadzonych przez nią analiz wskazują, iż tiazydy powinny być lekami pierwszego rzutu „na podstawie lepszych dowodów na ich skuteczność, a także niższej ceny. Jeśli z jakichś przyczyn tiazydy nie są stosowane jako leki pierwszego rzutu, rekomendujemy je jako leki drugiego wyboru”.

Βeta-adrenolityki redukowały także częstość rytmu serca o 10 uderzeń na minutę 1–2 razy we wstępnej dawce, co – jak twierdzi dr Chen – nie jest niespodzianką. Dodaje, że „β-adrenolityki są skutecznymi lekami w grupie chorych wymagających zmniejszenia częstości rytmu serca (np. z migotaniem przedsionków oraz innymi tachyarytmiami).

Dr Chen i wsp. nie odnotowali, by więcej pacjentów zaprzestało stosowania β-adrenolityku z powodu występowania działań niepożądanych, jednak sądzą, że prawdopodobnie jest to mylny wniosek, ponieważ w 35% analizowanych badań brak jest doniesień na ten temat.

 

1. Chen JMH, Heran BS, Perez MI, et al. Blood pressure lowering efficacy of beta blockers as second-line therapy for primary hypertension. Cochrane Database Syst Rev 2010; 1:CD007185.

2. Chen JMH, Heran BS, Wright JM, et al. Blood pressure lowering efficacy of diuretics as second-line therapy for primary hypertension. Cochrane Database Syst Rev 2009; 4:CD007187.