Orlando, Floryda. W listopadzie podczas American Heart Association 2011 Scientific Sessions zaprezentowano wyniki dwóch kolejnych badań trzeciej fazy AMR101, estru etylowego kwasu eikozapentaenowego (eicosapentaenoic acid, EPA), który jest jednym z kwasów tłuszczowych omega-3.

Wyniki badań ANCHOR i MARINE prezentował producent preparatu podczas wcześniejszych konferencji prasowych. Główne wyniki badania MARINE, w którym obserwowano redukcję stężenia triglicerydów bez zwiększenia stężenia LDL, przedstawiono już wcześniej podczas National Lipid Association (NLA) 2011 Scientific Sessions i opublikowano we wrześniu na łamach czasopisma American Journal of Cardiology [1].

Według najnowszych wyników badania MARINE, zaprezentowanych podczas kongresu American Heart Association (AHA) przez dr. Harolda Baysa (Louisville Metabolic and Atherosclerosis Research Center, Kentucky), AMR101 w dawce dobowej 4 g istotnie redukował stężenie dużych cząstek VLDL, całkowite stężenie cząstek LDL i małych cząsteczek LDL oraz redukował wielkość cząsteczek VLDL.

Dr Bays skomentował dla heartwire: „Chociaż nie wykazano, by obserwowane zmiany redukowały ryzyko rozwoju miażdżycy, powszechnie uważa się, że będą miały taki efekt”. Następnie dodał: - „Zaobserwowana redukcja wielkości cząsteczek LDL jest nowością w terapii kwasami omega-3 i może skutkować niezwiększaniem stężenia LDL po zastosowaniu AMR101”.

AMR101 różni się od obecnie dostępnych produktów kwasów tłuszczowych omega-3 (które zawierają zarówno EPA, jak i kwas dokozaheksaenowy [docosahexaenoic acid, DHA]). Kluczowa w przypadku tego estru etylowego jest redukcja stężenia triglicerydów bez istotnego zwiększenia stężenia LDL, co obserwuje się w przypadku innych produktów zawierających kwasy omega-3.

Dr Christie Ballantyne (Methodist DeBakey Heart and Vascular Center, Houston, Texas), prezentując wyniki badania ANCHOR, zaznaczył, że liczba pacjentów z podwyższonym stężeniem triglicerydów szybko się zwiększa wraz ze wzrostem częstości występowania otyłości i cukrzycy.

W badaniu ANCHOR 702 pacjentów leczonych statyną z prawidłowo kontrolowanym stężeniem LDL (średnia wartość 83 mg/dl) i podwyższonym stężeniem triglicerydów (średnia wartość 259 mg/dl) zrandomizowano do grupy przyjmującej AMR101 (w dawce dobowej 2 lub 4 g) lub placebo.

Wyniki badania wskazują, że AMR101 w dawce dobowej 2 lub 4 g istotnie redukował średnie stężenie triglicerydów odpowiednio o 10% i 21% względem wartości wyjściowych.

Lipoproteiny	AMR101 2 g/dobę (%)	AMR101 4 g/dobę (%)
Triglicerydy	-10,1	-21,5
Cholesterol nie-HDL	-5,5	-13,6
Apo B	-3,8	-9,3
Cholesterol LDL	-3,6	-6,2
Cholesterol HDL	-2,2	-4,5

 

Dr Ballantyne zaznaczył, że większy efekt terapii AMR101 obserwowano u pacjentów leczonych większymi dawkami statyn, a największy wpływ na stężenie triglicerydów wystąpił u chorych z ich najwyższymi wyjściowymi stężeniami.

W grupie stosującej preparat w dawce dobowej 4 g wykazano również istotne zmniejszenie stężenia fosfolipazy lipoproteinowej A₂ (Lp-PLA₂) i białka C-reaktywnego (C-reactive protein, CRP).

Zdaniem dr. Ballantyne’a częstości występowania zdarzeń niepożądanych były podobne w obu grupach, pięciu badanych zaprzestało przyjmowania preparatu w grupie AMR101 w dawce 4 g, ośmiu - w grupie leku w dawce 2 g i 12 - w grupie placebo. Nie obserwowano istotnych różnic w wartościach glikemii na czczo, hemoglobiny glikozylowanej, czynnościach życiowych, zapisie EKG oraz funkcji wątroby i nerek niezależnie od dawki AMR101.

Jego zdaniem smak ryb, który występuje w przypadku innych preparatów zawierających kwasy omega-3 w dużych dawkach, „nie jawi się jako problem w przypadku tego produktu”. Dodał, że firma rozpoczyna badanie z oceną klinicznych punktów końcowych, natomiast jednocześnie toczą się rozmowy z FDA mające na celu dopuszczenie preparatu do sprzedaży na podstawie samych danych o redukcji stężeń lipidów. „FDA może rozważać dopuszczenie leku już w trakcie przeprowadzania badania, ponieważ bezpieczeństwo stosowania kwasów omega-3 jest dobrze udokumentowane”. Jak zauważył: - „W praktyce dotychczas nie odnotowano żadnych działań niepożądanych związanych z tą grupą preparatów”.

Dr Amit Khera (UT Southwestern Medical Center, Dallas, Texas), współprzewodniczący sesji, na której prezentowano badanie ANCHOR, stwierdził w rozmowie dla heartwire, że AMR101 jest „kuszące”. „Pacjenci lubią kwasy tłuszczowe omega-3. Jest to produkt postrzegany jako bardziej naturalny niż inne leki. Obecnie jest dostępnych [bez recepty] wiele produktów z tej grupy, ale przeważnie zawierają 300 do 400 mg EPA/DHA, więc w celu uzyskania dawki 4 g, ilości koniecznej do efektywnej redukcji stężenia triglicerydów, należałoby przyjąć 12 kapsułek”.

Dr Khera zaznacza, że były już dostępne preparaty z dużą dawką leku, zawierające estry etylowe kwasów omega-3 (Lovaza, GlaxoSmithKline), o których można powiedzieć, że są porównywalne z AMR101. Zawierają one 960 mg EPA/DHA, czyli konieczne jest przyjęcie czterech kapsułek dziennie, natomiast ich stosowanie wiąże się z nieznacznym zwiększeniem stężenia LDL u chorych z bardzo dużym stężeniem triglicerydów. Wydaje się, że to nie będzie miało miejsca w przypadku AMR101. „Zachęcająca jest również redukcja stężenia CRP i LpPLA₂, natomiast nie jestem pewny, jakie będą implikacje kliniczne stosowania nowego preparatu”.

Dr Khera dodał: „Trudno ocenić, jakie jest znaczenie tych różnic, ponieważ nie dysponujemy danymi o klinicznych punktach końcowych. Moim zdaniem jednak, jeżeli te preparaty będą miały podobną cenę, ludzie kupią preparat firmy Amarin. Nie wiem, jak będzie wyglądała sytuacja, jeżeli ten preparat będzie dużo droższy”.

Zdaniem zarówno dr. Khery, jak i drugiego współprzewodniczącego sesji, dr. Melvyna Rubenfire’a (University of Michigan, Ann Arbor), Amarin może uzyskać zgodę FDA na rozprowadzanie AMR101 na podstawie badań MARINE i ANCHOR. Dr Rubenfire komentował dla heartwire: „Biorąc pod uwagę bardzo długi okres obserwacji bezpieczeństwa preparatu Lovaza, moim zdaniem FDA mogłaby zatwierdzić AMR101 bez badań z klinicznymi punktami końcowymi, ze wskazaniem redukcji stężeń lipidów”. Podkreślając, że badanie z oceną klinicznych punktów końcowych jest zaplanowane na pięć lat, dodał: „Dla mnie nie ma sensu czekać na wyniki takiej próby, kiedy rekomendacje AHA/ACC/NLA podają wartości stężeń lipidów jako cele terapeutyczne. Badanie z oceną klinicznych punktów końcowych byłoby konieczne w celu uzyskania zgody FDA na stosowanie leku ze wskazaniem redukcji ryzyka wystąpienia zdarzeń klinicznych”.