Miami, Floryda. Retrospektywne badanie przeprowadzone z udziałem 506 chorych leczonych w Szpitalu Uniwersyteckim w Miami [1] potwierdziło, że przezskórne usuwanie elektrody stymulatorów serca i wszczepialnych kardiowerterów-defibrylatorów (ICD) przy użyciu lasera jest równie skuteczne i bezpieczne u osiemdziesięciolatków, jak i u pacjentów w młodszym wieku.

Dr Yasser Rodriguez, główny autor publikacji, wyjaśnia, że chociaż wszyscy pacjenci mieli niewydolność serca, a ponad 90% także inne współistniejące choroby, to istotne powikłania wystąpiły tylko u 2% osiemdziesięciolatków, stanowiących prawie jedną czwartą leczonej populacji, i u 1% młodszych chorych.

Wyniki badania, opublikowane 11 października 2011 w Circulation: Arrhythmia & Electrophysiology, są zgodne z dotychczasowymi publikacjami na temat skuteczności zabiegów z użyciem lasera, włącznie z wieloośrodkowym badaniem obserwacyjnym, w którym leczono 1449 pacjentów (średni wiek 63 lata) [2].

Wiek sam w sobie nie jest przeciwwskazaniem, jeśli istnieją inne wskazania do przeprowadzenia zabiegu, twierdzi w wywiadzie dla heartwire główny autor publikacji dr Roger G. Carrillo ze Szpitala Uniwersyteckiego w Miami. Powodem usunięcia elektrody u 84% pacjentów w starszym wieku i 76% młodszych było zakażenie (p=0,08). Infekcje na elektrodach nie poddają się antybiotykoterapii, dlatego w takich przypadkach pozostawienie elektrody nie wchodzi w grę.

Zabiegi zostały przeprowadzone w latach 2004–2009 przez jednego operatora, który posługiwał się tym samym protokołem. Usunięto łącznie 253 stałe elektrody wewnątrzsercowe u 118 pacjentów w ósmej dekadzie życia i 814 elektrod u 388 pacjentów w młodszym wieku. We wszystkich przypadkach, w których nie udało się usunąć elektrody wyłącznie za pomocą trakcji, stosowano koszulki laserowe pochodzące od tego samego producenta (Spectranetics).

Średni czas pozostawienia elektrody przed jej usunięciem wyniósł 59 miesięcy u osiemdziesięciolatków i 38 miesięcy u młodszych pacjentów. Stymulatory serca stanowiły 56% urządzeń połączonych z usuwaną elektrodą u osiemdziesięciolatków i 36% u młodszych pacjentów. Pozostałymi urządzeniami były głównie ICD, ale także kilka stymulatorów dwukomorowych.

 

Powikłania*	Chorzy poniżej 80. roku życia n=388 (%)	Chorzy powyżej 80. roku życia n=118 (%)	p
Małe	4	5	0,65
Duże	1	2	0,56

*Zdefiniowane w zaleceniach Heart Rhythm Society 2009 [3]

 

Dr Carrillo podkreśla, że w obu grupach wiekowych nie stwierdzono istotnych różnic w występowaniu powikłań ogółem, a także w rozbiciu na powikłania duże i małe. Według definicji z zaleceń Heart Rhythm Society z 2009 roku do dużych powikłań zaliczono: zgon, awulsję lub rozdarcie serca lub naczynia wymagające leczenia zabiegowego lub perikardiocentezy, udar, zatrzymanie oddechu, zawał serca w nowej lokalizacji, a do małych: obrzęk kończyny górnej, krwiak lub konieczność zszycia naczynia, przemieszczenie fragmentów elektrody i konieczność przetoczenia krwi. Jedyny zgon wystąpił u pacjenta z młodszej grupy w przebiegu bakteriemii.

Zdaniem dr. Carrilla konsekwencje tego badania są bardzo znaczące, ponieważ odsetek chorych ze stymulatorem serca w wieku powyżej 80 lat rośnie z roku na rok. Klinicyści miewają wątpliwości, czy usuwanie elektrod jest bezpieczne u pacjentów w podeszłym wieku z wieloma chorobami towarzyszącymi. Dane zebrane w ośrodku wykonującym wiele takich zabiegów wskazują jednak, że bezpieczeństwo stosowania procedury jest podobne w grupie starszych i młodszych pacjentów.

 

1. Rodriguez Y, Garisto JD, Carrillo RG. Laser lead extraction in the octogenarian patient. Circ Arrhythm Electrophysiol 2011; 4:719-723.

2. Wazni O, Epstein LM, Carrillo RG, et al. Lead extraction in the contemporary setting: The LEXICON study. An observational retrospective study of consecutive laser lead extractions. J Am Coll Cardiol 2010; 55:579-586.