Orlando, Floryda. Wyniki dwuletniej obserwacji opublikowanej 15 listopada 2011 roku w New England Journal of Medicine [1] dowodzą, że program redukcji masy ciała przeprowadzany jedynie przez telefon lub internet jest równie efektywny w zachęcaniu do jej zmniejszania,  ułatwia utrzymanie masy ciała w podobnym stopniu, jak działania prowadzone bezpośrednio przez trenera.

Wśród uczestników badania z randomizacją Practice-Based Opportunities for Weight Reduction (POWER), którego wyniki zaprezentowano podczas American Heart Association (AHA) 2011 Scientific Sessions, prawie połowa osób poddana którejkolwiek z badanych interwencji uzyskiwała redukcję wyjściowej masy ciała o co najmniej 5% (pierwszorzędowy punkt końcowy) w okresie pół roku. Zmniejszoną masę ciała udało się utrzymać przez dwa lata u około 40% osób w każdej z grup.

Stopień redukcji masy ciała był podobny do uzyskiwanych w innych badaniach, twierdzą autorzy pod kierunkiem dr. Lawrence’a J. Appela (Johns Hopkins University, Baltimore, Maryland). „Natomiast w przeciwieństwie do innych badań oceniających redukcję masy ciała uczestnikom udało się utrzymać zmniejszoną masę do końca obserwacji”, piszą autorzy.

Na spotkaniu z dziennikarzami dr Frank Sacks z Harvard School of Public Health w Bostonie (Massachusetts), który nie był zaangażowany w badanie, nazwał je bardzo ważnym postępem w behawioralnej strategii redukcji masy ciała z uwagi na wykazanie tak dużej korzyści z połączenia kontaktu telefonicznego i internetowego oraz udziału profesjonalnych opiekunów.

Jego zdaniem fakt, że uczestnicy badania nie osiągnęli ponownie utraconej masy ciała po dwóch latach, „pozostaje bez precedensu. W każdym z badań oceniających redukcję masy ciała obserwuje się powrót do wyjściowej wartości, całkowity lub częściowy. Dlatego jest to tak istotne osiągnięcie, które można uznać za pewnego rodzaju przełom”.

„Szczególnie warta dostrzeżenia jest efektywność zdalnego wsparcia – i to zarówno z uwagi na możliwości dostosowania do wymagań uczestników projektu i trenerów, jak i łatwość oceny”, zauważają autorzy w swoim raporcie.

Wydaje się też, że uczestnicy wolą zdalny kontakt niż osobisty, twierdzi dr Appel w rozmowie dla heartwire. Dodaje: „Według naszych odczuć grupa bezpośredniego kontaktu była najmniej preferowana w momencie randomizacji”.

Autorzy przedstawiają dane na poparcie swoich wniosków: pacjenci zakwalifikowani do programu zdalnej kontroli wykonali niemal wszystkie zalecane w ramach badania rozmowy telefoniczne z trenerami. Natomiast chorzy randomizowani do bezpośredniej kontroli i osobistych spotkań z trenerem, a pozostawiono im również możliwość kontaktu telefonicznego, odbyli tylko około połowy zalecanych spotkań, zaznacza dr Appel. Z czasem frekwencja na sesjach bezpośrednich malała, ale zwiększała się częstość kontaktów telefonicznych.

Dr Appel twierdzi, że „wyniki w dużym stopniu podważają tradycyjny paradygmat” kładący nacisk na istotne znaczenie terapii grupowej w skutecznej redukcji masy ciała.

Randomizacji poddano 415 otyłych dorosłych (wśród nich 64% stanowiły kobiety, 41% Afroamerykanie) o średniej masie ciała 104 kg, ze średnim wskaźnikiem masy ciała (body-mass index, BMI) równym 36,6 kg/m², u których zdiagnozowano przynajmniej jeden czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego spośród nadciśnienia tętniczego, dyslipidemii i cukrzycy. Pacjenci zakwalifikowani do zdalnej interwencji (n=139) uzyskiwali pomoc w redukcji masy ciała poprzez telefoniczny i mailowy kontakt z trenerem oraz za pośrednictwem poświęconej temu strony internetowej, do której oglądania byli zachęcani przynajmniej raz w tygodniu.

 

Czas oceny	Zdalna interwencja, n=139	Bezpośrednia interwencja, n=138	Samodzielne działania, n=138
6. miesiąc, kg	-6,1	-5,8	-1,4
12. miesiąc, kg	-4,6	-5,1	-0,8

 

Pacjentom zakwalifikowanym do bezpośredniej interwencji (n=138) oferowano również możliwość zdalnej kontroli, ale szczególnie zachęcano ich do bezpośredniego udziału w sesjach grupowych i indywidualnych. Pacjenci zakwalifikowani do trzeciej grupy (n=138), zobowiązani do samodzielnego działania, spotkali się z trenerem w celu omówienia postępowania jeden raz przy włączeniu do badania i, opcjonalnie, po 24 miesiącach.

W celu osiągnięcia pożądanej redukcji masy ciała (redukcja >5% wartości wyjściowej) stosowano „zdrową dietę” ze zmniejszeniem całkowitej wartości kalorycznej, co najmniej trzygodzinny wysiłek fizyczny w ciągu tygodnia, samodzielną kontrolę masy ciała, ilości przyjmowanych kalorii i wysiłku fizycznego.

Stopień redukcji masy ciała	Zdalna interwencja, n=139 (%)	Bezpośrednia interwencja, n=138 (%)	Samodzielne działania, n=138 (%)
>5% w 6. miesiącu	52,7a	46,0a	14,2
>5% w 24. miesiącu	38,2a	41,4a	18,8
>10% w 6. miesiącu	23,3a	25,0a	3,5
>10% w 24. miesiącu	18,3b	19,5c	8,6

 

„Ważnym elementem naszego badania była zadziwiająca skuteczność obserwacji”, twierdzi dr Appel. Do końca trwania obserwacji 95% uczestników przekazywało dane o swojej masie ciała, ten odsetek wynosił 88% w szóstym miesiącu i 86% w 12. miesiącu. „Dlatego wyniki odzwierciedlają całą badaną kohortę i są nie tylko analizą osób, które pojawiły się na kontroli”, podkreśla.

 

Zdaniem dr Susan Z. Yanovski (National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, Bethesda, Maryland), autorki komentarza do badania POWER [2], „obiecujące wydaje się zastosowanie zdalnych technologii w postępowaniu behawioralnym mającym na celu redukcję masy ciała w podstawowej opiece zdrowotnej”.

„Tego typu interwencje to mniej barier dla pacjentów z uwagi na możliwość większego dostosowania terminów, ograniczenie czasu koniecznego na dojazd do ośrodka kontrolującego i niższe koszty transportu”. Dr Yanovski pisze również, że takie interwencje mają też szanse powodzenia w innych warunkach działań i w obszarach izolowanych geograficznie.

Według dr. Appela wstępne wyniki analizy kosztowo-efektywnej wskazują, że zdalną interwencję „prawdopodobnie można wprowadzić kosztem 600 do 800 dolarów amerykańskich” w dwuletnim okresie działania. Jak twierdzi, nieoficjalnie uczestnicy badania uznali takie koszty za akceptowalne. To może być dobry znak dla przyszłości programu: dr Appel powiedział, że firma Healthways, która jest właścicielem strony internetowej i uczestniczyła w tworzeniu programu, jest zainteresowana udostępnieniem go komercyjnie.

POWER to jedno z dwóch badań przedstawionych podczas spotkania AHA, które wskazuje na znaczenie strategii opartej na jakiejś formie kontaktu w poprawie skuteczności redukcji masy ciała. Wyniki badania POWER-UP, niepowiązanego z badaniem POWER, przedstawiono w poniedziałkowe popołudnie i równocześnie opublikowano w New England Journal of Medicine, o czym donosił heartwire.

1. Appel JL, Clark JM, Yeh HC, et al. Comparative effectiveness of weight-loss interventions in clinical practice. N Engl J Med 2011; DOI: 10.1056/NEJMoa1108660. Dostępne na stronie: http://www.nejm.org.