Londyn. Europejska Agencja Leków (European Medicines Agency, EMA) opublikowała opinię opartą na wynikach przeglądu danych dokonanego przez Komisję ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP), stwierdzającą, podobnie jak czerwcowa decyzja amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA), że stosowanie antagonistów receptora angiotensyny (angiotensin-receptor blockers, ARB) prawdopodobnie nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na nowotwory [1].

„Europejska Agencja Leków stwierdza, że utrzymuje się przewaga korzyści nad ryzykiem wynikającym ze stosowania antagonistów receptora dla angiotensyny”, oświadcza komunikat prasowy ogłoszony przez EMA.

Decyzję o wykonaniu przez EMA przeglądu dostępnych danych podjęto ze względu na kontrowersyjną metaanalizę z roku 2010, przedstawianą przez heartwire, w której zwracano uwagę na wzrost ryzyka nowych zachorowań na raka o 7,2%, w tym w szczególności na nowotwór płuc, wśród chorych przyjmujących leki z tej grupy w porównaniu z 6-proc. wzrostem ryzyka w grupie osób przyjmujących placebo lub inne leki kardiologiczne.

Jak czytamy w oświadczeniu, „Komisja ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi ponownie przeanalizowała wszystkie dostępne dane, w tym również uwzględnione w metaanalizie, dotyczące ryzyka chorób nowotworowych w grupie pacjentów przyjmujących ARB. Wykazano, że dowody pochodzące z metaanalizy były słabe, zwracając ponadto uwagę na rozmaite problemy dotyczące jakości danych, a w szczególności na fakt, że wśród pacjentów uczestniczących w badaniu nie prowadzono wystarczająco długiej obserwacji, by w sposób jednoznaczny określić zależność pomiędzy przyjmowaniem ARB a występowaniem nowotworów. Brakowało również informacji o ryzyku zachorowania na raka, ocenianym przed rozpoczęciem leczenia. Co więcej, możliwy był błąd w przygotowaniu publikacji, przez co bardziej prawdopodobne stało się włączenie do analizy badań, które wykazywały związek [stosowania leku] z ryzykiem wystąpienia choroby nowotworowej”.

W ostatnim roku badacze publikowali wyniki badań i analiz zarówno wskazujące na korzystny, jak i na niekorzystny związek między przyjmowaniem ARB a występowaniem nowotworów, co odnotowano w portalu heartwire. Najnowsze z badań, zaprezentowane przez dr. Chana Yoona (Seoul National University of Medicine, Korea Południowa) i współpracowników na łamach czasopisma CMAJ wydanego 4 października 2011, wskazuje na brak wpływu ARB oraz inhibitorów ACE na ryzyko rozwoju nowotworów [2]. Natomiast wyniki jednego z ostatnich badań, obejmującego pacjentów ze współistniejącą cukrzycą leczonych ARB, sugerowały, że przyjmowanie kandesartanu (Atacand, AstraZeneca) było związane ze znaczącym ryzykiem wystąpienia nowotworu, natomiast dla telmisartanu (Micardis, Boehringer Ingelheim) obserwowano nawet trend w kierunku podwyższenia tego ryzyka.

Komentując doniesienie, dr Ilke Sipahi (University Hospitals Case Medical Center, Cleveland, Ohio), którego metaanaliza z roku 2010 po raz pierwszy zwracała uwagę na ten problem, powiedział w rozmowie z heartwire, że jest przekonany, że zarówno EMA, jak i FDA popełniły błąd.

Jak zauważył, obie agencje miały możliwość zwrócenia się do sponsorów badań z prośbą o dane dotyczące poszczególnych pacjentów uczestniczących w badaniach i przeprowadzenia analiz uwzględniających dawkę leku, przestrzeganie zaleceń przez pacjenta i czas trwania leczenia – jednak żadna z nich tego nie zrobiła.

„Jestem więc bardzo rozczarowany. Na wykonanie tej analizy EMA miała w sumie 16 miesięcy. (…) Niestety, wszystko co mogli zrobić przez 16 miesięcy, to przegląd publikacji, którego dokonano już po przedstawionej przeze mnie analizie danych. I nawet ten przegląd nie jest kompletny, ponieważ było wiele opublikowanych nieco później badań, których wyniki były zgodne z naszymi wnioskami”.

Powtarzając krytyczną opinię, wyrażoną w czerwcu o decyzji FDA, Sipahi zauważył, że biolodzy zajmujący się nowotworami i epidemiolodzy, próbując określić wpływ niektórych czynników, jak palenie lub zanieczyszczenie środowiska na ryzyko zachorowania na raka, zwracają „ogromną uwagę” na natężenie i czas trwania narażenia na dany czynnik. „Tym bardziej zaskakujący jest fakt, że żadna z agencji tego nie zrobiła”, powiedział.

 

1. European Medicines Agency. European Medicines Agency concludes that benefit-risk balance of angiotensin II receptor antagonists remains positive [press release]. October 20, 2011.