Sophia Antipolis, Francja. We wtórnej analizie ważnego randomizowanego badania klinicznego wykazano, że ryzyko wystąpienia niekorzystnych zdarzeń związanych z niewydolnością serca wzrasta przy włączeniu rosiglitazonu (Avandia, GlaxoSmithKline) jako dodatkowego leczenia do monoterapii metforminą lub pochodną sulfonylomocznika [1].

Jak wiadomo, tiazolidinediony (TZDs) zwiększające insulinowrażliwość (przede wszystkim rosiglitazon i pioglitazon (Actos, Takeda Pharmaceuticals)) sprzyjają również retencji wody w organizmie, przez co – jak wynika z wielu doniesień – mogą powodować zaostrzenie już istniejących lub wystąpienie nowych objawów niewydolności serca.

Zgodnie z opinią dr. Michela Komajdy z Université Pierre et Marie Curie w Paryżu oraz jego współpracowników, opublikowaną online 29 stycznia 2010 roku na stronach European Heart Journal, obserwowany w badaniu RECORD (Rosiglitazone Evaluated for Cardiac Outcomes and Regulation of Glycemia in Diabetes) dwukrotny wzrost ryzyka zgonu lub hospitalizacji związanych z niewydolnością serca nie jest zaskoczeniem, może być jednak wskazówką przy tworzeniu wytycznych, w których już teraz nie zaleca się stosowania rosiglitazonu u pacjentów chorych na cukrzycę ze stwierdzoną współistniejącą niewydolnością serca.

Z drugiej strony, wyniki są potwierdzeniem wcześniejszych ostrzeżeń przed stosowaniem rosiglitazonu jako leczenia dodatkowego u pacjentów chorych na cukrzycę, u których jednak nie występuje niewydolność serca. We wstępnej analizie badania, przeprowadzonej w 2007 roku, również wskazano na dwukrotne zwiększenie ryzyka niewydolności serca związanego ze stosowaniem tiazolidinedionów.

Do badania RECORD włączono 4474 pacjentów chorych na cukrzycę typu 2, stosujących rosiglitazon (dodatkowo do leczenia metforminą lub pochodną sulfonylomocznika) albo leczenie skojarzone metforminą i pochodną sulfonylomocznika.

Jak wcześniej prezentowano na stronach heartwire, częstość występowania pierwszorzędowego punktu końcowego, definiowanego jako konieczność hospitalizacji lub zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych, zaobserwowano po średnio 5,5-rocznej obserwacji u 14,5% pacjentów w obu grupach [2]. Nie wykazano istotnych statystycznie różnic w częstości występowania pojedynczych punktów końcowych, takich jak zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych, zawał lub udar.

Nieistotny statystycznie, 14-procentowy wzrost ryzyka zawału w grupie przyjmującej tiazolidinediony stał się interesującym tematem dla niektórych komentatorów, publikujących dowody na to, że rosiglitazon może zwiększać ryzyko zawału serca [3].

Autorzy badania RECORD podkreślają, że nie było ono ukierunkowane na wykazanie istotnych różnic w częstości występowania zawałów serca.

W aktualnej analizie typu „intention-to-treat” współczynnik ryzyka (hazard ratio, HR) niekorzystnych zdarzeń zakończonych lub niezakończonych zgonem w grupie leczonej rosiglitazonem, w porównaniu z grupą kontrolną, wynosił 2,10 (95% CI 1,35–3,27; p=0,001). Szacuje się, że częstość zdarzeń związanych z niewydolnością serca wynosiła 2,6 na 1000 osobolat. W badanej grupie nie wykazano istotnego statystycznie wzrostu ryzyka zgonu lub hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych lub zgonu z innych przyczyn, który mógłby wynikać z zastosowania leczenia rosiglitazonem.

Niezależnymi predyktorami niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, dla których wykazano istotność statystyczną były: wiek, podwyższona wartość wskaźnika masy ciała, stosunek albuminy do kreatyniny w moczu, leczenie rosiglitazonem (p<0,001 dla wszystkich wymienionych czynników) oraz podwyższona wartość skurczowego ciśnienia tętniczego krwi (p=0,002), ale nie zalicza się do nich występowania w wywiadzie chorób układu sercowo-naczyniowego.

1.      Komajda M, McMurray JJ, Beck-Nielsen H, et al. Heart failure events with rosiglitazone in type 2 diabetes: data from the RECORD clinical trial. Eur Heart J 2010; DOI: 10.1093/eurheartj/ehp604. Available here.

2.      Home PD, Pocock SJ, Beck-Nielsen H, et al. Rosiglitazone evaluated for cardiovascular outcomes in oral agent combination therapy for type 2 diabetes (RECORD): a multicentre, randomised, open-label trial. Lancet 2009;373:2125–2135.

3.      Nissen SE, Wolski K. Effect of rosiglitazone on the risk of myocardial infarction and death from cardiovascular causes. N Engl J Med 2007; 357:100.