Boston, Massachusetts. Wyniki badania obejmującego ponad 84 tysiące kobiet i trwającego ponad 26 lat sugerują, że zmiana źródła białka pochodzącego z czerwonego mięsa na białko pochodzące z drobiu, ryb oraz z orzechów może zmniejszać indywidualne ryzyko wystąpienia choroby sercowo-naczyniowej [1].

Dr Adam Bernstein (Brigham and Women's Hospital, Boston, Massachusetts) oraz współpracownicy przeanalizowali wyniki 84 135 kobiet w wieku 33–55 lat w ramach badania Nurses' Health Study. Wyniki tej pracy zostały opublikowane w sierpniu 2010 roku na łamach czasopisma Circulation. Do badania włączano pacjentki bez wywiadu nowotworu, cukrzycy, dławicy, zawału serca, udaru mózgu lub innych chorób sercowo-naczyniowych. Dane dotyczące ich nawyków żywieniowych były zbierane za pomocą standardowych kwestionariuszy co cztery lata. W trakcie 26 lat obserwacji wystąpiło 2210 zawałów serca niezakończonych zgonem oraz 952 zgony z powodu choroby sercowo-naczyniowej.

 

W analizie wieloczynnikowej, – w której brano pod uwagę dietę oraz klasyczne czynniki ryzyka (np. wiek, palenie tytoniu) – wykazano, że spożywanie czerwonego mięsa oraz produktów mlecznych z wysoką zawartością tłuszczu istotnie wiązało się z wyższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, podczas gdy spożywanie mięsa drobiowego, ryb oraz orzechów znacznie zmniejszało to ryzyko.

 

W analizie statystycznej stworzono także model, w którym brano pod uwagę kontrolę kalorii przyjmowanych z pokarmem, spożywanie produktów zbożowych, alkoholu, nienasyconych kwasów tłuszczowych trans oraz innych potencjalnych zmiennych niedotyczących diety, i wykazano, że spożywanie raz dziennie orzechów zmniejszało ryzyko wystąpienia choroby sercowo-naczyniowej o 30% w porównaniu z osobami, które raz dziennie jadły czerwone mięso. Wykazano także, że jedzenie produktów mlecznych z niską zawartością tłuszczu obniżało to ryzyko o 13%, spożywanie mięsa drobiowego o 19%, a ryb o 24%.

Ta najnowsza analiza potwierdza wyniki dotychczasowych badań prowadzonych przez 14 lat oraz 16 lat obserwacji, w których wykazano, że spożywanie czerwonego mięsa jest silnie związane ze wzrostem ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, niezależnie od innych zmiennych oraz  czynników ryzyka.

 

Autorzy pracy pokazali także związek pomiędzy całkowitą ilością spożywanego mięsa a ryzykiem wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego, spowodowanym głównie jedzeniem czerwonego mięsa. Nie da się jednak całkowicie wytłumaczyć tego związku spożywaniem przetworzonego czerwonego mięsa, gdyż istniał on nawet po wykluczeniu z analizy tego rodzaju pokarmu. W prezentowanym badaniu dr Renata Micha (Harvard School of Public Health, Boston, Stany Zjednoczone) wykazała natomiast, że spożywanie nieprzetworzonego czerwonego mięsa nie miało wpływu na zwiększenie ryzyka występowania chorób sercowo-naczyniowych oraz cukrzycy, jednak jedzenie 50 g przetworzonego mięsa dziennie wiązało się ze wzrostem ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych o 42% oraz z 19-procentowym wzrostem ryzyka cukrzycy, spowodowanym głównie dużą zawartością sodu oraz innych konserwantów.

Autorzy, na podstawie dotychczasowych rezultatów większości badań, zwracają także uwagę, że żelazo w diecie (a szczególnie żelazo hemowe obecne w czerwonym mięsie) ma związek z występowaniem zawału serca oraz chorób układu sercowo-naczyniowego zakończonych zgonem. Wpływ żelaza hemowego na skurczowe ciśnienie tętnicze krwi, wysoki poziom sodu oraz inne składniki pochodzące z przetworzonego czerwonego mięsa, jak aminy heterocykliczne oraz końcowe produkty zaawansowanej glikacji, mogą również zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe.

 

Dr Bernstein i wsp. cytują wyniki niedawno opublikowanej analizy dr. Dariusha Mozaffariana i współbadaczy (Uniwersytet Harvarda, Boston), w której wykazano, że zmniejszenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych nie wpływało na redukcję ryzyka sercowo-naczyniowego, jednak zastąpienie nasyconych kwasów tłuszczowych polinienasyconymi istotnie redukowało to ryzyko.

 

„Jeśli główne źródła białka, takie jak orzechy oraz ryby, zastąpią w diecie czerwone mięso, to poziom spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych, żelaza hemowego czy sodu zmniejsza się, a rośnie spożywanie polinienasyconych kwasów tłuszczowych, co ma korzystny wpływ na ryzyko sercowo-naczyniowe”, podsumowuje dr Bernstein.

1. Bernstein A, Sun Q, Hu F, et al. Major dietary protein sources and risk of coronary heart disease in women. Circulation 2010; DOI:10.1161/circulationaha.109.915165.