Sztokholm, Szwecja. Nowy lek przeciwpłytkowy elinogrel (Novartis), przetestowany w badaniu klinicznym drugiej fazy, w tym tygodniu pokonał przeszkody na drodze do bezpiecznego zastosowania klinicznego. Badacze dowiedli, że w ostrej i przewlekłej fazie terapii elinogrel podawany zarówno doustnie, jak i dożylnie (intravenous, i.v.) wykazuje się szybszym działaniem przeciwpłytkowym niż klopidogrel (Plavix, Bristol Myers-Squibb/Sanofi-Aventis) [1].

Główny badacz dr Sunil Rao (Duke University Medical Center, Durham, Północna Karolina) stwierdził: „Sądzę, że w tym momencie mówimy o potencjalnych korzyściach tego leku, nie zapominając, że jest to badanie kliniczne drugiej fazy. Należy pamiętać, że na podstawie ostatnich danych z badań klinicznych sugeruje się, że większe zahamowanie płytek wiąże się z lepszymi wynikami leczenia niedokrwienia, lecz odbywa się to kosztem zwiększonego ryzyka powikłań krwotocznych. Badania kliniczne dotyczące płytek krwi sugerują, że odwracalne hamowanie płytek może osłabić to ryzyko i w większym stopniu poprawić wyniki leczenia. Zatem w tym znaczeniu elinogrel ma właściwości odwracalnego hamowania receptora P2Y12, co może zmniejszyć ryzyko wystąpienia powikłań krwotocznych u pacjentów”.

30 sierpnia br. na Kongresie Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego 2010 (European Society of Cardiology 2010) w czasie sesji o najnowszych przełomowych badaniach klinicznych (late-breaking clinical-trials) zaprezentowano wyniki badania, znanego jako INNOVATE PCI.

 

Badanie INNOVATE PCI zostało zaprojektowane przede wszystkim w celu przebadania bezpieczeństwa, skuteczności klinicznej i tolerancji elinogrelu w przypadku angioplastyki z nienagłych wskazań, nie zaś wykazania zmian w jakimkolwiek określonym punkcie końcowym. W rozmowie z mediami Rao wyjaśnił, że lek jest odwracalnym i konkurencyjnym antagonistą receptora P2Y12 i nie wymaga aktywacji metabolicznej. W dużym stopniu nie jest metabolizowany z udziałem CYP, co oznacza, że prawdopodobieństwo interakcji z innymi lekami, szczególnie z inhibitorami pompy protonowej, jest małe.

Chorych zrandomizowano do czterech ramion terapii: jedną grupę leczono klopidogrelem w dawce 300–600 mg, a następnie 75 mg na dobę, a trzy grupy randomizowano do leczenia elinogrelem, podając pacjentom 80 mg w bolusie dożylnym, a następnie odpowiednio 50 mg, 100 mg lub 150 mg doustnie w dwóch dawkach na dobę. W kwietniu 2009 r. komitet monitorujący dane dotyczące bezpieczeństwa zalecił zaprzestanie podawania elinogrelu w dawce 50 mg i zwiększenie dożylnej dawki nasycającej do 120 mg.

W części farmakodynamicznej badania pacjenci leczeni elinogrelem w dawce 100 i 150 mg dwa razy dziennie wykazywali większe zahamowanie agregacji płytek w porównaniu z leczonymi klopidogrelem, przy czym osoby otrzymujące dawkę 150 mg wykazywały najsilniejsze zahamowanie.

Jeśli chodzi o powikłania krwotoczne u pacjentów leczonych elinogrelem podawanym dożylnie w dawce 120 mg, badacze nie informowali o częstszych dużych lub mniejszych krwawieniach w ciągu 24 godzin lub do czasu wypisu. W porównaniu z klopidogrelem wystąpiło więcej krwawień wymagających pomocy medycznej, co przypisano częstszym powikłaniom krwotocznym w miejscu dostępu naczyniowego. Poza tym częstsze krwawienia wymagające pomocy medycznej wystąpiły w ciągu 24 godzin do 120 dni u osób leczonych elinogrelem w dawce 150 mg. Badanie nie miało jednak odpowiedniej siły statystycznej, by ocenić niedokrwienne punkty końcowe.

Rao stwierdził: „Większość obserwowanych krwawień to krwiaki, których należy się spodziewać w badaniach z PCI”.

Nie odnotowano istotnych różnic w występowaniu poważnych działań niepożądanych pomiędzy pacjentami leczonymi klopidogrelem i elinogrelem. U osób leczonych nowym lekiem częściej stwierdzano duszność i podwyższoną aktywność enzymów wątrobowych, lecz obserwowano ustępowanie tej wzmożonej aktywności nawet wtedy, gdy leczenie było kontynuowane przez 60 dni. Nie odnotowano przypadków prawa Hya (Hy’s Law).

 

Rao stwierdził, że oprócz potencjalnie niższego ryzyka powikłań krwotocznych, związanego z właściwościami odwracalnego antagonisty receptora P2Y12, postać leku do stosowania i.v. stanowi kolejną potencjalną przewagę nad pozostałymi lekami doustnymi, ponieważ zapewnia szybkie i skuteczne zahamowanie płytek.

Rao powiedział heartwire: „Po prostu nie wiemy, jak porównać go z prasugrelem lub nawet tikagrelorem. To bardzo ważne pytanie, szczególnie jeśli wyobrazić sobie, że za pięć lat będzie kilka możliwości terapeutycznych. Dostępność zastosowania dożylnego jest szczególną cechą różnicującą tego leku, tak więc w ostrym zespole wieńcowym, zawale serca z uniesieniem odcinka ST czy nawet przy przezskórnej interwencji wieńcowej – w podobnej sytuacji, jak w tym badaniu, gdy niezbędne jest rzeczywiste nagłe zahamowanie płytek –podanie i.v. jest bardzo racjonalne. Obserwowaliśmy skuteczne zahamowanie w ciągu 15 minut”.

Dr Douglas Weaver (Henry Ford Hospital, Detroit), komentując dane dla heartwire, zgodził się z tą interpretacją. „Sądzę, że każdy lek ma szansę zastosowania, gdy możesz go podać i.v., a następnie doustnie. Nie będzie się tego dowodzić w kolejnym badaniu, ponieważ uczestniczący w nim pacjenci będą otrzymywać lek w postaci doustnej. Jednak badacze nie muszą tego udowadniać, gdyż – aby otrzymać rejestrację do zastosowania w populacji – powinni jedynie wykazać bezpieczeństwo podawania dożylnego i brak związku ze zwiększonymi powikłaniami krwotocznymi”, powiedział Weaver.

Badaniem, do którego nawiązał Weaver, jest duże badanie trzeciej fazy u osób z chorobą wieńcową sponsorowane przez Novartis. Oczekuje się, że do badania, które znajduje się wciąż w stadium planowania, zostanie włączonych ok. 24 000 pacjentów z przebytym zawałem serca, otrzymujących kwas acetylosalicylowy. Badanie kliniczne oceniające nagłe zdarzenia ma trwać 30 miesięcy i ma oceniać wpływ elinogrelu w małej i dużej dawce na zapobieganie zgonom z przyczyn sercowo-naczyniowych, zawałom serca i udarom mózgu w porównaniu z placebo. Dotychczas nie są znane szczegóły ewentualnego badania dotyczącego ostrych zespołów wieńcowych.

 

1. Rao S for the INNOVATE PCI investigators. A randomized, double-blind, active controlled trial to evaluate intravenous and oral PRT060128 (elinogrel), a selective and reversible P2Y12 receptor inhibitor vs clopidogrel as a novel antiplatelet therapy in patients undergoing nonurgent percutaneous coronary interventions. European Society of Cardiology 2010 Congress; August 30, 2010; Stockholm, Sweden.